Duyu Bütünleme

Duyu Bütünleme

A.Jean Ayres (1972) Duyu Bütünlemeyi; kişinin kendi vücudundan ve çevreden gelen duyusal bilgileri organize eden ve vücudu çevreye uygun bir şekilde kullanmayı mümkün kılan bir nörolojik işlem olarak tanımlamıştır.

Duyu bütünleme yaklaşımında hedef; çocuğun fiziksel, sosyal ve işlevsel etkinliklere aktif, bireyselleştirilmiş ve uyaran açısından zengin deneyimleri kullanarak katılımı teşvik etmektir. Bu deneyimler, ileride gelişimi destekleyecek ve iyileştirilecek gelişimsel olarak uygun etkinliklere katılım için zemin hazırlamaktadır. Duyu bütünleme yaklaşımının temeli insan gelişimi, nörobilim, ergoterapi ve psikolojideki temel bilgilere dayanmaktadır.

Bizler duyusal deneyimlerimizi dünyayı keşfetmek için kullanıyoruz. Böylelikle objeleri kullanabileceğimiz her yolu keşfedebilir, çeşitli beceriler geliştirebilir, diğerleri ile iletişim kurmanın yollarını bulabilir ve hem fiziksel hem de zihinsel zorluklar içeren problemleri çözebiliriz.

Duyu bütünleme bozukluğu olan çocuklarımız ise duyusal bilgiyi anlama, yorumlama ve organize etme konusunda zorluklar yaşayabilmektedirler.

Çoğu çocuk için, Duyusal Entegrasyon normal çocukluk aktiviteleri sırasında gelişir. Motor planlama, gelen duyumlara uyum sağlama kabiliyeti gibi beceriler bu sürecin doğal bir sonucudur. Ancak bu süreç bozulduğunda, öğrenme, gelişme ve davranışta bir takım sorunlar ortaya çıkabilir.

Duyu bütünleme bozukluğu hangi gruplarda görülür?

  • Öğrenme güçlüğü,
  • Dikkat dağınıklığı,
  • Hiperaktivite bozukluğu,
  • Otizm spektrum bozukluğu,
  • Asperger sendromu,
  • Serebral palsi,
  • Disleksi,
  • Dispraxia,
  • Gelişim gecikmesi (İnce Motor Bozukluklar, Kaba Motor Bozukluklar, Görsel Motor Bozukluklar, Koordinasyon Bozuklukları vs),
  • İşitme, dil ve konuşma bozuklukları,
  • Prematüre doğumdan kaynaklı gelişim gecikmeleri,
  • Genetik bozukluklar/ kromozomal anomaliler vb.
  • Hiçbir tanısı olmayan ancak yaşına uygun becerileri ve işlevselliği yerine getirmekte gecikme ve zorlanmalar yaşayan çocuklarımızda Duyu Bütünleme Bozukluğu görülebilir.

Öğrenme, gelişimsel veya davranışsal sorunları olan çocukların hepsi duyusal bütünleşme zorluklarının altında değildir. Bununla birlikte, bir ebeveyne bu tür zorlukların olabileceğini gösterebilecek bazı göstergeler vardır;

  • Sürekli hareket etmek isteme ya da hareket etmekten kaçınma, salıncakta sallanmaktan tedirginlik duyma
  • Objelere gereğinden fazla dokunma ya da dokunmaktan kaçınma
  • Düşme/çarpma sonrası acı hissetmeme
  • Objeleri, oyuncakları, giysileri vb. sürekli ağzına götürme
  • Sesleri ve gürültüleri engellemek için kulağını kapatma, elektrik süpürgesi, kurutma makinesi gibi başkasının rahatsız olmayacağı seslerden rahatsız olma
  • Parktaki salıncağa nasıl bineceğini kestirememe/planlayamama. Tırmanma vb. aktivitelerden kaçınma, elbiselerini giyinmekte zorlanma yaşama
  • Vücudu hamur gibi, ayakta dururken sürekli birilerine veya eşyalara yaslanma ihtiyacı duyma
  • Sakarmış gibi görünme, çok sık düşme, çevredeki objelere takılma, kendi güvenliliğini sağlayamama
  • Yürürken önünde duran nesnenin uzaklığını ve yüksekliğini kestirememe ve ayağını çok erken veya geç kaldırma ya da gereğinden az/çok kaldırma
  • Dersi dinlemekte zorlanıyor, dikkatini vermekte zorlanıyor mu?
  • Derste tahtadaki yazıları defterine geçirmekte zorlanma
  • İnce el becerilerinin zayıf olması, yazı yazmakta, resim çizmekte zorlanma
  • Kalemleri çok kolay kırma veya kaleme çok bastırarak yazı yazma
  • Zayıf kas tonu, sürekli uzanmak isteme veya çalışma masasında dik oturamamak
  • Yüzmeden, banyodan, sarılmadan veya saç kesiminden hoşlanmama
  • Akranları ile arkadaş olmada problem yaşama, daha büyük veya küçük çocuklarla oynama eğilimi gösterme
  • Oyun bahçelerinde oynamak istememe, fiziksel aktivite veya spor aktivitelerinden kaçınma
  • Kolay öfkelenme ve sakinleşmekte zorlanma

Günlük yaşamında duyuları ile ilgili yaşadığı bu problemler DBB’si olan bireyin insanlarla iletişim kurmasına engel olurken çeşitli duygusal gel-gitler yaşamasına veya normal olmayan davranışsal tepkiler vermesine sebep olur. İşte bu nedenlerle duyu bütünleme terapisi tedavi sürecinin önemli bir parçasıdır. Duyu bütünleme terapisi sırasında çocuğun ihtiyaç ve hassasiyetleri göz önüne alınarak özel bir program belirlenir ve uygulanır. Duyu bütünleme terapisi oyunlar eşliğinde sinir sisteminin gelişimini sağlarken; çocuğun, iletişim, duygusal ve fiziksel gelişim ve öğrenme ile ilgili sorunlarını gidermeyi ya da en aza indirgemeyi hedefler.